Książki o eugenice

Książki o eugenice: Logo Kongresu 1921

Książki o eugenice. Wpis poświęcony jest prezentacji książek z zakresu eugeniki. Znajdą się tu również krótsze opracowania oraz publikacje internetowe. Wpis będę sukcesywnie uzupełniała. Dlaczego EUGENIKA? To temat niezwykle ciekawy i dość mało znany.

1.

Książki o eugenice: Podstawy ideologiczne higieny ras

Książka Kamili Uzarczyk, to jedna z pierwszych prac traktujących o eugenice, a konkretnie w tym wypadku o eugenice niemieckiej – Rassenhygiene, na Śląsku w latach 1924–1944. Wydana w 2002 roku w Wyd. Adam Marszałek w Toruniu. Autorka zamieszcza szereg cennych materiałów źródłowych oraz danych statystycznych z zakresu nie tylko eugeniki niemieckiej.

K. Uzarczyk zwróciła uwagę na skalę krzywd wyrządzonych osobom poddanym zabiegom eugenicznych oraz na ogromne cierpienia tych ludzi i ich rodzin. Przedstawiła liczne przykłady skarg i odwołań od tych nieludzkich praktyk, które znalazła w archiwach. Na przykład, gdy matka chorej córki zapewnia, że córka ma już 30 lat i jeszcze nie współżyła płciowo, nigdy nie wyjdzie za mąż i nie urodzi dzieci, żyje w izolacji, a ten zabieg uważa za hańbiący.

W innym przypadku rodzice skarżą się, że nikt nie liczy się z ich zdaniem w sprawie ich dziecka lub że chore dziecko po przejściu załamania nerwowego zostało zakwalifikowane do sterylizacji, że było bite i szykanowane w szpita­lu, toteż stan jego zdrowia się pogorszył. W wyniku skargi pacjenta i rodziny na szpital, w odwecie jeden z lekarzy złożył wniosek o sterylizację, gdy tymczasem dziecko w innym ośrodku doszło do zdrowia i okazało się, że nie ma potrzeby dokonywania zabiegu, gdyż nie jest to w dodatku choroba dziedziczna. (Zob. s. 266). 

Książki o eugenice: Kamila Uzarczyk

 

2.

Książki o eugenice: Sterylizacja ludzi ze względów eugenicznychKsiążka Michała Musielaka wydana jest w 2008 roku. Głównym jej wątkiem jest sterylizacja, jeden z elementów stosowanych w eugenice negatywnej, ale poruszane są także kwestie ogólne powstania eugeniki i jej konsekwencji. Autor skupił się na problemie sterylizacji, jednym z najbardziej kontrowersyjnych zabiegów eugenicznych, podając liczne dane statystyczne.

M. Musielak pisze o nasileniu się, w związku z eugeniką, postaw rasistowskich, które prowadziły do różnicowania narodów na lepsze i gorsze pod względem biologicznym, a także kulturowym. “W tym kontekście mieszanie »własnej« krwi z krwią »osobnika«, należącego do grupy etnicznej uznanej za niższą było wystarczającym motywem do sterylizacji (…) (s. 273).

Nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie sterylizacji jako narzędzia polityki społecznej spowodowało wiele konsekwencji społecznych, kulturowych i etyczno-aksjologicznych szczególnie w krajach, które przyjęły ustawy eugeniczne. W sferze społecznej najbardziej dotkliwą i tragiczną konsekwencją było wysterylizowanie tysięcy niewinnych osób, które zostały pozbawione jednego z najbardziej fundamentalnych praw ludzkich – prawa do prokreacji (s. 274).

 

 

Książki o eugenice: Michał Musielak

 

3.

Książki o eugenice: Eugenika. W poszukiwaniu istoty niemieckiego totalitaryzmu

Książka Iwony Sugalskiej wydana została w 2015 roku w Wyd. Naukowym Bogucki, ale dystrybuowana jest przez PWN. Autorka przedstawia kompletne opracowanie zagadnień eugenicznych, a więc powstanie eugeniki (2 poł. XIX w.) i jej światowy sukces, aż do upadku, wraz z końcem II wojny światowej.

Autorka analizuje przyczyny powstania eugeniki jako dziedziny myśli i czynu zmierzającej już w starożytności greckiej do doskonalenia natury ludzkiej oraz powody, dla których w czasach nowożytnych, a zwłaszcza w XIX w., uzyskała niebywały rozwój oraz światowy sukces. Dobitnie wskazuje na jej rolę w kształtowaniu totalitaryzmu niemieckiego – nazizmu.

W pełnej rozmachu książce prezentuje wiele nieznanych źródeł i zadziwiających zjawisk. Pisze też o eugenice polskiej i żydowskiej oraz paradoksach, w które zostały one uwikłane. Ponadto, dociekając istoty niemieckiego totalitaryzmu, autorka na kanwie rozważań nad eugeniką wyprowadza interesujące implikacje społecznopolityczne oraz antropologiczne, związane m.in. z faktem, że niemiecki totalitaryzm dążył – jak każdy inny system totalitarny – do stworzenia człowieka nowego typu, a w rzeczywistości człowieka „totalnie dyspozycyjnego”, oddanego bez reszty wodzowi, a to znaczy także pozbawionego własnej osobowości.

Książki o eugenice: Iwona Sugalska

 

4.

Książki o eugenice: Rasa i nowoczesność

Książka Magdaleny Gawin, wydana w 2003 r., opisuje – jak informuje podtytuł książki – historię polskiej eugeniki. Jest to kompendium wiedzy o ruchu eugenicznym w Polsce, od początku XX wieku, aż do końca wojny. Autorka w szczegółowy sposób dokonuje analizy narodzin myśli eugenicznej na ziemiach polskich oraz dość zawiłych kolei jej losów. Nie brakuje też filozoficznego spojrzenia (obok historycznego ujęcia tej dziedziny) na samą ideę eugeniczną oraz niektóre inne jej kwestie.

M. Gawin w Zakończeniu zastanawia się, jak należy rozumieć odrzucenie przez władze polskie proponowanych przez Polskie Towarzystwo Eugeniczne ustaw sterylizacyjnych i dochodzi do wniosku, że “jest to wyraz odrzucenia nie tylko konkretnych propozycji legislacyjnych, lecz całej, wywiedzionej z paradygmatu ewolucyjnego idei eugenicznej” (s. 308).

Historia eugeniki wiedzie do zdecydowanego wniosku, że złe było tak w przeszłości, jak i obecnie, zinstrumentalizowanie i zredukowanie ludzkiej egzystencji do wymiaru czysto biologicznego. Podobnie negatywnie oceniony jest w historii eugeniki przymus państwa i dążenie do ograniczenia praw jednostki na rzecz dobra kolektywnego (s. 316.)

Książki o eugenice: Magdalena Gawin

 

5.

Książki o eugenice: Wojna przeciw słabym

Edwin Black, to amerykański historyk, który rozprawia się przede wszystkim z eugeniką w USA, uważając ją za najbardziej radykalną w skutkach. Książka wydana została w 2004 roku. Autor jest też dziennikarzem, co niekiedy przejawia się w stylu pracy; książka napisana jest dość potoczystym językiem, bez nadwrażliwości na punkcie tzw. poprawności politycznej. Można zaryzykować twierdzenie, że w książce przedstawiona jest chyba cała wiedza o eugenice amerykańskiej. E. Black nie szczędzi krytyki skierowanej pod adresem społeczeństwa amerykańskiego oraz administracji.

 

 

 

 

 

Książki o eugenice: Edwin Black

6.

Książki o eugenice: Higieniści. Z dziejów eugenikiMaciej Zaremba Bielawski w książce wydanej w 2011 roku koncentruje się na eugenice w Szwecji (autor jest pochodzenia polskiego, zamieszkały w Szwecji, gdzie zajmuje się naukowym dziennikarstwem), państwie uważanym za przykład nowoczesnego demokratyzmu i sprawiedliwości społecznej, w którym to ustawy eugeniczne obowiązywały do połowy lat siedemdziesiątych XX wieku (podobnie jak w Finlandii). Dla niektórych, przedstawiających Szwecję jako wzór porządku społecznego i spokoju, książka może być prawdziwym szokiem.

 

 

 

 

 

 

Postaram się zamieszczać kolejne prace z tej tematyki.

Iva Kalina, 29.06.18

Zobacz Stronę O eugenice

oraz wpisy w kategorii Eugenika

About Achatoja

Kilka słów o autorze.

View all posts by Achatoja →

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *